เปิดข้อกฎหมายการใช้งาน “ก๊าซอุตสาหกรรม” และ “ก๊าซ LPG” ที่ผู้ประกอบการต้องรู้และปฏิบัติตามให้ถูกต้อง

2. กฎหมายการใช้ “ก๊าซ LPG” สำหรับธุรกิจและโรงงาน (ประเภทสถานที่ใช้)

สำหรับก๊าซหุงต้มหรือ LPG จะอ้างอิงตามกฎกระทรวงพลังงานปี พ.ศ. 2562 ซึ่งควบคุม “สถานที่เก็บรักษาก๊าซปิโตรเลียมเหลวประเภทสถานที่ใช้” หมายถึง สถานที่ที่มีการต่อท่อก๊าซและอุปกรณ์เข้ากับถังก๊าซ LPG เพื่อใช้งาน (ไม่ใช่การร้านค้าส่งหรือสถานีบริการ)

โดยกฎหมายให้สูตรคำนวณปริมาณง่ายๆ คือ ก๊าซ LPG 1 ลิตร = 0.5 กิโลกรัม และแบ่งระดับการควบคุมออกเป็น 3 ลักษณะตามปริมาณการเก็บรักษา ดังนี้:

ลักษณะที่ 1: ปริมาณเกิน 250 ลิตร แต่ไม่เกิน 500 ลิตร (ประมาณ 125 – 250 กิโลกรัม)

เทียบเท่าถังขนาด 48 กิโลกรัม ตั้งแต่ 3 ถัง แต่ไม่เกิน 5 ถัง

• สถานที่ตั้ง: ต้องตั้งที่พื้นชั้นล่างของอาคารในจุดที่จัดไว้เฉพาะ, อยู่บนพื้นคอนกรีตเรียบ, มีการระบายอากาศดี และสามารถเข้าไปปิด-เปิดวาล์วได้สะดวก

• ระยะปลอดภัย: ห่างจากแหล่งประกายไฟหรือวัสดุติดไฟง่าย ไม่น้อยกว่า 3 เมตร

• ความปลอดภัย: ห้ามวางถังซ้อนกัน, ต้องมีอุปกรณ์ยึดรั้งไม่ให้ถังล้ม และต้องติดตั้ง เครื่องดับเพลิง (ผงเคมีแห้งหรือน้ำยาดับเพลิง) ขนาด 6.8 กิโลกรัม อย่างน้อย 1 เครื่อง ในจุดที่หยิบใช้ง่าย

ลักษณะที่ 2: ปริมาณเกิน 500 ลิตร แต่ไม่เกิน 1,000 ลิตร (ประมาณ 250 – 500 กิโลกรัม)

เทียบเท่าถังขนาด 48 กิโลกรัม ตั้งแต่ 6 ถัง แต่ไม่เกิน 10 ถัง

• ต้องมีแผนผังและรูปแบบชัดเจน: ต้องจัดทำแผนผังบริเวณรอบสถานที่ใช้ในระยะ 50 เมตร แสดงแนวท่อ อุปกรณ์ และระบบไฟฟ้า

• การตรวจสอบระบบ: ต้องให้ “ผู้ทดสอบและตรวจสอบ” ที่ขึ้นทะเบียนตามกฎหมายมาตรวจสอบระบบท่อก๊าซและระบบไฟฟ้า (ป้องกันฟ้าผ่าและอุปกรณ์ไฟฟ้าในบริเวณอันตราย) ก่อนใช้งาน

• เครื่องดับเพลิง: ต้องติดตั้งเครื่องดับเพลิงขนาด 6.8 กิโลกรัม อย่างน้อย 2 เครื่อง

• กฎใหม่! ตรวจสอบระบบท่อก๊าซประจำปี: ตามประกาศกระทรวงพลังงาน พ.ศ. 2567 ผู้ประกอบการ ต้องจัดให้มีการทดสอบและตรวจสอบระบบท่อก๊าซเป็นประจำ “ทุกปี” โดยผู้ตรวจสอบที่ขึ้นทะเบียน พร้อมส่งรายงานให้กรมธุรกิจพลังงานหรือพลังงานจังหวัด ภายในวันที่ 31 ธันวาคม ของทุกปี (หากละเลยมีโทษตามกฎหมาย)

ลักษณะที่ 3: ปริมาณเกิน 1,000 ลิตรขึ้นไป (เกิน 500 กิโลกรัมขึ้นไป)

กลุ่มธุรกิจขนาดใหญ่ โรงงาน หรือโรงแรม ที่ใช้ถัง 48 กิโลกรัม เกิน 10 ถังขึ้นไป หรือใช้ถังเก็บและจ่ายก๊าซ (Storage Tank/Bulk)

ข้อกำหนดจะมีความเข้มข้นสูงสุด โดยต้องปฏิบัติตามมาตรฐานของลักษณะที่ 1 และ 2 ร่วมกับข้อบังคับเพิ่มเติม ดังนี้:

• บุคลากร: ต้องมี “พนักงานที่ผ่านการฝึกอบรมผู้ปฏิบัติงานควบคุมน้ำมันเชื้อเพลิง” และต้องติดป้ายรายชื่อพนักงานไว้ในจุดที่เห็นชัดเจน

• กรณีใช้ถังต้ม (Cylinders) เป็นกลุ่ม: * จำกัดปริมาณไม่เกิน 2,000 ลิตรต่อหนึ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มต้องห่างกันอย่างน้อย 20 เมตร

  • หากห่างไม่ถึง 20 เมตร หรืออยู่ใกล้เขตที่ดิน ต้องสร้าง “กำแพงกันไฟ” สูงไม่น้อยกว่า 1.80 เมตร หนาอย่างน้อย 10 เซนติเมตร โดยเว้นระยะห่างจากถังถึงกำแพงอย่างน้อย 2.50 เมตร

  • ต้องมีรั้วโปร่งทนไฟสูง 1.80 เมตรล้อมรอบ พร้อมป้ายเตือน “อันตราย ห้ามสูบบุหรี่ ห้ามเกิดประกายไฟ ห้ามบุคคลภายนอกเข้า” ตัวอักษรสีแดงสูงไม่น้อยกว่า 5 เซนติเมตร

• ระบบป้องกันอัคคีภัยขั้นสูง:

  • ติดตั้ง ระบบส่งเสียงเตือนภัยเมื่อก๊าซรั่ว (Gas Leak Detector/Alarm) และเปิดใช้งานตลอดเวลา

  • สำหรับกลุ่มถังหุงต้ม ต้องมีระบบหัวกระจายน้ำดับเพลิงที่ฉีดครอบคลุมพื้นที่

  • สำหรับถัง Storage Tank ต้องมีระบบท่อฉีดน้ำหล่อเย็นเหนือผิวถัง (Water Spray), เสากันชนป้องกันยานพาหนะ, ระบบท่อน้ำประปาดับเพลิง และหากถังใหญ่เกิน 50,000 ลิตร ต้องเพิ่มเครื่องดับเพลิงแบบล้อเลื่อนขนาด 50 กิโลกรัม อีก 1 เครื่องต่อถัง